2026, Vol. 12, Issue 1, Part A

author(s)
वन्दना स्वाईं

abstract
वैषयिक-शारीरिक-मानसिक-नैतिकक्षेत्रेषु यः उन्नतः सः सभ्यः इति उच्यते । परं आध्यात्मिकता एव जीवनस्य विस्तीर्णमार्गे सुप्रतिष्ठिता । सा मनसः शान्तिः ददाति, हृदयं पवित्रीकरोति, चित्तं प्रसादयति च । आध्यात्मिकता स्मारयति यत् - जीवनस्य वाह्यविकाशेन सह आन्तरिकविकासमपि आवश्यकम् च । ‘आध्यात्मिकता’ इति शव्दः ‘’आत्मनि अधिकृत्य ‘’इति धात्वार्थात् उद्भवति । आत्मा यः नित्यः, शुद्धः, वुद्धः, मुक्त तस्मिन् अधिष्ठितं ज्ञानं चेतनां च अनुभूयते चेति आध्यात्मिकता। जीवनस्य मूलमन्त्रं, सारं च अन्तरात्मनि स्थितः प्रकाशदीपः एव आध्यात्मिकता । येन दीपेन मानवः आतमशकतिं प्रत्यभिजानाति, वाह्यजगति दुःखान्, क्लेशान् अनित्यवस्तूनि अतिक्रान्तुं अर्हति । जीवनस्य सारः कः?जीवनस्य मूलमन्त्रं किम् ? धनं न, न पदवीं, न तु ऐश्वर्यं, अपितु आधिदैविकः, आधिभौतिकः, आध्यात्मिकः - एषां त्रयाणां मध्ये स्थितस्य आत्मस्वरुपस्य अनुभूतिरेव ।