2026, Vol. 12, Issue 1, Part A

प्राचीनभारतवर्षस्य इतिहासनिर्माणे अभिलेखस्य अधिकं माहात्म्यं वर्तते । उत्तरपूर्वभारतवर्षस्य अन्यतमः प्रदेशः कामरूपप्रदेशः । अस्य प्रदेशस्य सुशासकस्य भास्करवर्मणः शासनकाले निर्मितमस्ति निधनपुरताम्रशासनम् । ताम्रशासनेऽस्मिन् भौमवंशस्य नृपतीनां नामानि उल्लेखितानि सन्ति । अतः एतिहासिकदृष्ट्या विशेषभूमिका निर्वहति । ततोऽधिको अस्य अभिलेखस्य काव्यसौन्दर्यम् उल्लेखनीयमस्ति । अभिलेखेऽस्मिन् काव्यशास्त्रस्य रसरीत्यलङ्कारध्वन्यादीनि उपादानानि निहितानि सन्ति । ताम्रशासनस्य मुख्यो विषयो भवति ब्राह्मणेभ्य भूमिदानम् । तद्दानं भास्करवर्णणः पूर्व़जेन महाभूतवर्मणा क्रियते । एतेषां ब्राह्मणानां नामानि सगोत्रेण उल्लिखितानि भवन्ति । परन्तु भास्करवर्मणः पूर्वजानां तथा च ब्राह्मणानां वर्णनं साहित्यिकोपादानैः अलङ्कारादिभिः क्रियते । प्राचीनकामरूपस्य एतादृशस्य अभिलेखस्य उदाहरणं लेखकस्य काव्यशास्त्रीयप्रतिभायाः तथा च काव्यशास्त्रस्य चर्चायाः प्रमाणमस्ति ।